FRIA voor AI-systemen: wie moet zich voorbereiden?
Vanaf 2 december 2027 moeten bepaalde organisaties vooraf beoordelen wat een AI-systeem betekent voor de grondrechten van mensen. De Autoriteit Persoonsgegevens roept op om nu al voor te bereiden.
Wat is een FRIA, en voor wie geldt de verplichting?
Een FRIA (fundamental rights impact assessment) is een vanaf 2 december 2027 verplichte beoordeling van de gevolgen van een hoog-risico AI-systeem voor grondrechten, verplicht voor onder meer overheidsorganisaties en gebruikers van AI voor kredietbeoordeling.
Wat is een FRIA?
Een 'fundamental rights impact assessment' (FRIA), ofwel grondrechteneffectbeoordeling, is een verplichte beoordeling vooraf van de gevolgen die een AI-systeem kan hebben voor de grondrechten van mensen, zoals privacy, gelijke behandeling en het voorkomen van discriminatie. De verplichting komt uit artikel 27 van de Europese AI-verordening en gaat in vanaf 2 december 2027, dezelfde datum waarop de volledige eisen voor hoog-risico AI-systemen onder Annex III ingaan.
De FRIA-plicht geldt niet voor elk bedrijf. Ze is gericht op overheidsorganisaties, private organisaties die publieke diensten leveren, en op iedereen die een hoog-risico AI-systeem inzet voor kredietbeoordeling of het beoordelen van financiële risico's, bijvoorbeeld bij het bepalen van verzekeringspremies. Gebruik je AI voor dit soort doeleinden, dan is de FRIA relevant voor jouw organisatie.
FRIA versus DPIA
Een FRIA is niet hetzelfde als een DPIA (Data Protection Impact Assessment). Een DPIA kijkt specifiek naar risico's voor de bescherming van persoonsgegevens, terwijl een FRIA breder kijkt naar de impact van een AI-systeem op grondrechten in het algemeen. Heb je al een DPIA uitgevoerd, dan kan deze de FRIA gedeeltelijk aanvullen, maar vervangt hem niet.
Waarom nu al voorbereiden?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) start in oktober 2026 een pilot om organisaties te helpen ervaring op te doen met de FRIA-rapportage, ruim voordat de verplichting in 2027 ingaat. De AP benadrukt dat een FRIA maatwerk is: je kunt deze niet klakkeloos kopiëren van een vergelijkbare organisatie, omdat het gaat om een beoordeling van je eigen context en je eigen beheersmaatregelen.
Wat kun je nu al doen?
- Inventariseren — breng in kaart welke AI-systemen je gebruikt en of deze onder de FRIA-plicht vallen.
- Grondrechten in kaart brengen — beschrijf welke gevolgen het systeem kan hebben voor privacy, gelijke behandeling en andere grondrechten.
- Beheersmaatregelen uitwerken — bepaal hoe je risico's beperkt en documenteer dit.
Zo voorkom je dat je bij het ingaan van de verplichting in 2027 alsnog moet haasten.
Veelgestelde vragen
Geldt de FRIA-verplichting voor elk bedrijf dat AI gebruikt?
Nee, de FRIA-plicht geldt niet voor elk bedrijf. Ze geldt voor overheidsorganisaties, private organisaties die publieke diensten leveren, en voor iedereen die een hoog-risico AI-systeem gebruikt voor kredietbeoordeling of het beoordelen van financiële risico's, zoals bij verzekeringen.
Wat is het verschil tussen een FRIA en een DPIA?
Een DPIA (Data Protection Impact Assessment) beoordeelt de risico's voor de bescherming van persoonsgegevens. Een FRIA kijkt breder: naar de gevolgen van een AI-systeem voor grondrechten in het algemeen, zoals privacy, gelijke behandeling en non-discriminatie. Heb je al een DPIA, dan kan deze de FRIA gedeeltelijk aanvullen, maar vervangt hem niet.
Vanaf wanneer moet ik een FRIA uitvoeren?
De verplichting geldt vanaf 2 december 2027, dezelfde datum waarop de volledige AI Act-eisen voor hoog-risico AI-systemen onder Annex III ingaan.
Kan ik me nu al voorbereiden op de FRIA-verplichting?
Ja, de Autoriteit Persoonsgegevens start in oktober 2026 een pilot om organisaties te helpen ervaring op te doen met de FRIA-rapportage, vooruitlopend op de verplichting in 2027.
Wat kan ik nu al doen om me voor te bereiden?
Denk aan het in kaart brengen van je AI-systemen die onder de reikwijdte vallen, het beschrijven van de gevolgen voor grondrechten, en het uitwerken van maatregelen om risico's te beperken. Zo voorkom je dat je in 2027 alsnog moet haasten.
Laat je e-mailadres achter
Wij nemen binnen één werkdag contact met je op om je verder te helpen.
✅ Vaste prijs vooraf
Je weet altijd vooraf wat het kost. Na je aanvraag ontvang je binnen één werkdag een vrijblijvende offerte op maat.
✅ Juridisch specialist
Je spreekt rechtstreeks met mr. René van der Horst. Een specialist die jouw situatie kent en met je meedenkt.
✅ Snel en betaalbaar
Geen ingewikkeld gedoe. Wij regelen het snel en in gewone taal, zodat jij weet waar je aan toe bent.
✅ Al duizenden klanten gingen je voor
EenvoudigRecht helpt al jaren ondernemers én particulieren met juridische zekerheid. Jij bent aan het juiste adres.
Wat onze klanten zeggen
⭐⭐⭐⭐⭐ — Martijn
Doet z’n naam recht aan; lekker eenvoudig. Het opgeleverde werk is allesbehalve eenvoudig maar van hoge kwaliteit.
⭐⭐⭐⭐⭐ — Rinus
Zeer prettig contact gehad met René. Kundige jurist, meedenkend en zeer behulpzaam. En niet onbelangrijk een top prijs kwaliteit verhouding!
⭐⭐⭐⭐⭐ — Anouk
Eenvoudig Recht heeft mij fantastisch geholpen. Ze zijn vlot, denken met je mee en als je nog een keer een vraag hebt zijn ze ook echt behulpzaam.